De goochelaar van het Sint-Pietersplein

Sinds kort staat er elke zaterdag een column van mij in dagblad Trouw. Ik zou zeggen: koop die krant. 

Mocht dat op de een of andere manier niet lukken, dan staat diezelfde column twee dagen later (elke maandag dus) op mijn site. Fijn toch? 

 

Eigenlijk is het een slechte foto.  Links in beeld is het  (te grote) hoofd te zien van een bisschop: het neemt te veel ruimte in en leidt de aandacht af. De man om wie het eigenlijk gaat is niet te goed te zien. Te veel in de verte. Je zou hem niet eens herkennen, als hij niet de voor hem typerende witte kleding zou dragen. Daarbij is de foto ook nog eens onscherp. U kent het wel: je ziet iets moois, een lichte paniek,  iPhone in de verkeerde in hand, geen tijd om na te denken. Klik.

Plaats van handeling is Rome. Of liever gezegd Vaticaanstad. We zien de voorgevel van de grote audiëntiezaal, waar dezer dagen bisschoppen vanuit de hele wereld vergaderen over ‘de pastorale uitdagingen van het gezin in de context van de evangelisatie’. De man in het wit is paus Franciscus die na de ochtendzitting van de synode terugloopt naar Casa Santa Marta, het hotel voor bisschoppen en kardinalen waar hij permanent woont. Hij loopt daar alleen, maar op zijn gemak: even geen discussies meer, een lichte lunch in het vooruitzicht. Het is een herkenbaar beeld: we zouden het zelf kunnen zijn. Ook wij lopen tussen de middag ons kantoor uit, op weg naar de broodjeszaak op de hoek. Maar hier gaat het om de paus, de bisschop van Rome, de leider van ruim een miljard katholieken. Waar is de gepantserde limousine? Waar zijn de nerveuze bewakers om hem heen? Zo gewoon is de situatie dus niet.

De foto van paus Franciscus ging deze week de wereld over. En eerlijk is eerlijk: ik heb hem ook geretweet. Het past bij het beeld dat we graag van deze paus hebben. De plattelandspastoor die de oude garde de stuipen op het lijf jaagt, met zijn eenvoudige levensstijl  en zijn liefde voor de armen. De eenvoud zelve. Walk like you talk.

Afgelopen week was ik met een groep pelgrims in Rome. Voornamelijk oudere katholieken, met hart en ziel betrokken bij hun kerk. Ze zijn al jaren vrijwilliger, vinden het jammer dat hun kinderen  vaak niets meer met de kerk te maken willen hebben, en ergeren zich aan bisschoppen die geen oog hebben voor wat in een parochie in de loop der jaren aan goeds is opgebouwd. Maar gelukkig is er paus Franciscus. Na donkere jaren onder Benedictus XVI is het zelfvertrouwen terug. Franciscus maakt veel goed, zo niet alles. Als hij komt langsrijden in zijn witte jeep, kunnen velen onder het fotograferen de tranen niet bedwingen. Het is weer fijn om katholiek te zijn. Dat is het enige Franciscuseffect dat er is, want veel nieuwe gezichten hebben ze nog niet in de kerk gezien. Nog steeds is er veel mis in de kerk, maar dat ligt niet aan de Argentijnse paus, maar aan zijn tegenstanders. ‘Die werken hem toch tegen?’

In hoeverre dat daadwerkelijk gebeurt, weet ik niet. Dat veel traditionele katholieken en ook Vaticaanse prelaten moeite met hem hebben, is wel duidelijk. Ze vinden elkaar op internet en in de restaurants rond het Vaticaan. Hun aanhang groeit. ‘Het is een despoot’, zeggen ze. ‘Een Latijns-Amerikaanse  dictator die zijn eigen zin doordrijft’. De schatten van het geloof zouden bij hem niet veilig zijn en dan gaat het niet alleen om de onverbreekbaarheid van het huwelijk. Ach, die bejubelde eenvoud, die kost toch alleen maar geld?  Een paus beveilig je gemakkelijker in een paleis dan in een driesterrenhotel waar zomaar iedereen in en uit kan lopen.

 Franciscus gedraagt zich niet als paus en een bisschop van Rome is hij ook al niet, vinden ze. De goochelaar van het Sint-Pietersplein noemen ze hem smalend. Want dat hij veel gelovigen trekt, kunnen ze niet ontkennen. Nu hij het boegbeeld van de traditionalisten, de Amerikaanse curiekardinaal Raymond Burke, dreigt weg te promoveren, slaat ontevredenheid om in woede. Maar ook in vasthoudendheid. Franciscus is slechts een passant en zij zitten er straks nog. Let maar op. Als de dood zijn voor onrust en tegelijkertijd het gelijk van eeuwen aan je zijde voelen.

Maar het gaat nog verder. Luister goed. Je hoort ze fluisteren, in de gangen en bij de koffieautomaat: ‘Franciscus’ gezondheid is niet goed. Met een beetje geluk hebben we binnen een jaar een nieuwe paus’. En dan krijgt die op het eerste gezicht zo vrolijke foto een heel andere lading.

We zien nog steeds een paus die alleen terugloopt naar zijn hotel, maar onaantastbaar is hij al lang niet meer. De wereld op je hand, maar in eigen huis steeds meer onder vuur. Een verontrustende ontwikkeling.

 

Verscheen eerder in dagblad Trouw op 11 oktober.            

           

             

 

 
 

Agenda

De nieuwe paus

'Habemus papam!' schalde er op 13 maart over het majestueuze Sint-Pietersplein in Rome. Paus Franciscus is zijn naam, maar wat weten we nu eigenlijk over de nieuwe opvolger van Petrus?

Lees meer..
Vaticaan op YouTube