Kardinaal Pell en het systeem

Ik heb kardinaal George Pell ooit één keer ontmoet. Het was in Sydney, toen hij daar nog aartsbisschop was. Honderdduizenden jongeren waren in het kader van de Wereldjongerendagen uit de hele wereld naar de stad gekomen om met elkaar en de paus hun geloof te vieren.

Paus Benedictus XVI was al in het land, maar rustte nog uit van de lange reis. Ik wilde Pell interviewen. En dus was ik naar een evenement gegaan waar hij aanwezig zou zijn. "Hij zit daar ergens", zei een woordvoerder terwijl hij naar een tribune wees. Na even zoeken vond ik hem, in een donkere hoek, zittend op een evenementenstoel. Ik gaf hem een hand en vroeg of hij tijd had voor een interview. De kardinaal keek me aan en zei: "Nee, het spijt me. Nu niet, misschien later." Hij stond op en liep weg. Pas toen zag ik hoe lang en imposant hij was. Niet een man waar je als kleine jongen in een zwembad snel op afstapt.

Deze week werd bekend dat kardinaal George Pell wordt vervolgd voor meerdere gevallen van kindermisbruik. Die zouden hebben plaatsgevonden in de jaren zeventig in Australië, toen hij nog geen bisschop was. In één geval zou sprake zijn verkrachting. In twee andere gevallen zou het gaan om betasting, in een zwembad dat 'Eureka' heette.

Pell, die de beschuldigingen altijd ontkend heeft, is de belangrijkste financiële adviseur van de paus. De vooruitgeschoven pion van Franciscus in zijn strijd om de financiën van het Vaticaan op orde te krijgen. Het feit dat Pell vervolgd wordt voor misbruik is een enorme klap zijn voor de Argentijnse paus en zijn hervormingsbeleid.

Op 18 juli moet Pell in Melbourne voorkomen. Het Vaticaan benadrukte in een verklaring zijn verdiensten voor de kerk. De paus heeft waardering voor 'de eerlijkheid van kardinaal Pell gedurende zijn werk van de afgelopen drie jaar in de Romeinse curie.' Dat zijn mooie woorden die op geen enkele afscheidsreceptie zouden misstaan.

Pell zelf las afgelopen donderdag in de Vaticaanse perszaal een verklaring voor, waarin hij nog eens benadrukte onschuldig te zijn. Hij zag er redelijk relaxed uit. Die dag vierde de kerk het hoogfeest van de apostelen Petrus en Paulus. De een werd ondersteboven gekruisigd, de ander onthoofd. In het licht daarvan, viel het met Pell dus nog wel mee. Hoewel, hij zei wel slachtoffer te zijn van een 'meedogenloze karaktermoord'. Verder zei Pell uit te zien naar ' zijn dag in de rechtbank'. Daar zou alles duidelijk worden.

Onlangs zag ik op Netflix de zevendelige documentaireserie 'The Keepers' over de nooit opgeloste moord op Cathy Cesnik, een non die eind jaren zestig les gaf op een katholieke meisjesschool in de Amerikaanse stad Baltimore. Die moord wordt in de serie in verband gebracht met grootschalig seksueel misbruik door katholieke priesters op diezelfde school. Wist de zuster te veel?

Wat me door 'The Keepers' weer eens duidelijk werd, is dat het misbruik binnen de katholieke kerk kon plaatsvinden door het wegkijken, het incestueuze niets doen en het de hand- boven-goedgeknipte-hoofden-houden van de hiërarchie. Kardinalen, bisschoppen, priesters, noem maar op. Zij maakten deel uit van 'het systeem'.

Eerder dit jaar vroeg Franciscus in het voorwoord van een boek dat misbruikslachtoffer Daniel Pittet schreef, "deemoedig om vergeving". De kerk moet volgens de paus extreem streng zijn tegenover priesters die hun missie verraden en tegenover oversten, bisschoppen of kardinalen, die hun eventueel de hand boven het hoofd houden.

Hij prees het boek van Pittet. "Getuigenverklaringen als de jouwe slopen de muur van het zwijgen die schandalen en leed onderdrukken, en brengen licht in een verschrikkelijke schaduwzone in het leven van de kerk." Volgens Franciscus kan zo het pad naar een rechtvaardig herstel en de "genade van de verzoening" zichtbaar worden.

Maar inmiddels ligt de paus zelf onder vuur. Tegenstanders van Franciscus verwijten hem dat hij de benoeming van Pell op een hoge post doorzette, ook al waren er toen al beschuldigingen dat deze als aartsbisschop van Melbourne pedofiele slachtoffers de hand boven het hoofd zou hebben gehouden. Hoezo strengheid?

Verzoening blijft een illusie als slachtoffers het idee hebben dat 'het systeem' nog altijd functioneert.

Daar kan vrijspraak of veroordeling van deze lange, imposante kardinaal door de burgerlijke rechter niet veel aan veranderen, vrees ik.

 

Deze column verscheen eerder in Trouw van 1 juli 2017.

 

 

 
 

Agenda

De nieuwe paus

'Habemus papam!' schalde er op 13 maart over het majestueuze Sint-Pietersplein in Rome. Paus Franciscus is zijn naam, maar wat weten we nu eigenlijk over de nieuwe opvolger van Petrus?

Lees meer..
Vaticaan op YouTube