'Biblebelt' is wel een heel makkelijk etiket

Er is geen ontkomen aan. Waar ik ook in Utrecht kom: ik zie haar. Vanaf billboards kijkt ze me lachend aan. Om haar linkerarm een tas, in haar mooie oude handen een paar handschoenen geklemd en op haar hoofd een hoedje. Alles veilig in het zwart. Klaar voor de zondagse kerkgang.

 

Ik heb het over mevrouw Blankenstijn-Morée uit Dordrecht. Ze staat op het affiche 'Bij ons in de Biblebelt', een tentoonstelling over reformatorische christenen, die op dit moment in Museum Catharijneconvent te zien is. Die tentoonstelling opende afgelopen zondag voor het publiek, dus uit de biblebelt zelf zullen er niet veel mensen bij geweest zijn.

 

Ik wist maar weinig van het leven van de orthodoxe christenen. Op zondag twee keer naar de kerk, de mannen in zwarte pakken, de vrouwen met hoedjes. In geen enkel huis een televisie. O ja, en ze hebben moeite met homoseksualiteit en vaccinaties. Verder kwam ik niet. Gelukkig was er nu een heuse expositie aan hen gewijd. In een katholieke omgeving nog wel. Ik moest er heen.

 

Toen ik mijn fiets had neergezet en naar de ingang van het museum liep, zag ik mevrouw Blankenstijn ook daar aan de muur hangen. "Wilt u op mijn fiets passen?", vroeg ik haar. "Komt in orde jongen", klonk het vriendelijk.

 

Voordat je het museum binnengaat, moet je eerst door een kloosterhof. Daar zat op een bankje een ouder echtpaar. Waarschijnlijk kwamen ze uit de biblebelt; uit Lunteren, Barneveld of Elspeet. Ze hadden zelf hun lunch meegenomen. Hoe hadden zij de expositie ervaren?

 

Het was druk in het museum. Ik moest eerst een zaal met allerhande katholieke voorwerpen door en toen nog een aantal trappen op. Op de muren stonden levensgroot de namen van dorpen uit de biblebelt afgebeeld en het was alsof die bijbelgordel mij langzaam vastsnoerde.

 

De expositie was breed opgezet en nam bijna een hele verdieping in beslag. Een geloofsrichting die zozeer op het woord van de Heere gericht is en voor de rest soberheid en rust hoog in het vaandel heeft, zorgt niet voor het meest opwindende tentoonstellingsmateriaal. Een paar schilderijen en vooral veel foto's. In vitrines een enkel boek, een zwart hoedje en een SGP-verkiezingsposter met fractieleider Kees van der Staaij erop. Hij lachte breeduit, maar als je goed keek zag je dat zijn mondhoeken niet breed genoeg waren om zover uit te rekken.

 

Er was gelukkig ook veel videomateriaal.

 

Dat begon al meteen in de eerste zaal, waar een compilatie te zien was van verschillende televisie-uitzendingen, die een beeld gaven van het leven van reformatorische christenen. Je zag ze thuis, bij een koorrepetitie en vanuit de verte op weg naar de kerk. Dat was mooi om te zien. De wind die brutaal tegen een zwart hoedje aanblaast, een jongen die net niet hard genoeg doorloopt. Mij deed het denken aan natuurfilms met commentaar van sir David Attenborough en voor ik het wist hoorde ik zijn stem op de achtergrond: "En opeens zetten ze zich in beweging. Eerst de ouderlingen en de diakenen. De anderen volgen op gepaste afstand. Maar allemaal hebben ze hetzelfde doel: de kerk!"

 

In een andere ruimte waren interviews te zien, thematisch gerangschikt. Ik koos voor 'familie'. Schrijver en homo John Lapré vertelde hoe hij binnen het bevindelijk-gereformeerde milieu uit de kast kwam. Een heel moeilijk verhaal. Anderen legden uit waarom ze juist moeite hebben met homoseksualiteit. En dan was er die moeder. Ze vertelde dat als haar zoon met een vriend zou thuiskomen, die welkom zou zijn. "Wij houden onze kinderen dichtbij ons. Ieder is verantwoordelijk voor zijn eigen keuzes." En toen ging die gordel om mijn lijf plotseling wat losser zitten.

 

Het is wel makkelijk hoor, zo'n etiket als 'biblebelt'. Je plakt het op tienduizenden mensen en meteen is ons land een stuk overzichtelijker. Maar binnen die wereld bestaat misschien wel veel meer variatie dan die mooie foto van mevrouw Blankenstijn op het affiche suggereert.

 

Toen ik na mijn bezoek aan de expositie mijn fiets pakte om weg te rijden, bedankte ik haar voor het oppassen. Ze vroeg me nog of het me allemaal was meegevallen.

 

Zeker wel, mevrouw Blankenstijn-Morée.

 

 

 

Deze column verscheen eerder in dagblad Trouw van zaterdag 13 juli 2019

 
 

Agenda

De nieuwe paus

'Habemus papam!' schalde er op 13 maart over het majestueuze Sint-Pietersplein in Rome. Paus Franciscus is zijn naam, maar wat weten we nu eigenlijk over de nieuwe opvolger van Petrus?

Lees meer..
Vaticaan op YouTube