Kardinaal Pell en het systeem

Ik heb kardinaal George Pell ooit één keer ontmoet. Het was in Sydney, toen hij daar nog aartsbisschop was. Honderdduizenden jongeren waren in het kader van de Wereldjongerendagen uit de hele wereld naar de stad gekomen om met elkaar en de paus hun geloof te vieren.

Paus Benedictus XVI was al in het land, maar rustte nog uit van de lange reis. Ik wilde Pell interviewen. En dus was ik naar een evenement gegaan waar hij aanwezig zou zijn. "Hij zit daar ergens", zei een woordvoerder terwijl hij naar een tribune wees. Na even zoeken vond ik hem, in een donkere hoek, zittend op een evenementenstoel. Ik gaf hem een hand en vroeg of hij tijd had voor een interview. De kardinaal keek me aan en zei: "Nee, het spijt me. Nu niet, misschien later." Hij stond op en liep weg. Pas toen zag ik hoe lang en imposant hij was. Niet een man waar je als kleine jongen in een zwembad snel op afstapt.

Deze week werd bekend dat kardinaal George Pell wordt vervolgd voor meerdere gevallen van kindermisbruik. Die zouden hebben plaatsgevonden in de jaren zeventig in Australië, toen hij nog geen bisschop was. In één geval zou sprake zijn verkrachting. In twee andere gevallen zou het gaan om betasting, in een zwembad dat 'Eureka' heette.

Pell, die de beschuldigingen altijd ontkend heeft, is de belangrijkste financiële adviseur van de paus. De vooruitgeschoven pion van Franciscus in zijn strijd om de financiën van het Vaticaan op orde te krijgen. Het feit dat Pell vervolgd wordt voor misbruik is een enorme klap zijn voor de Argentijnse paus en zijn hervormingsbeleid.

Op 18 juli moet Pell in Melbourne voorkomen. Het Vaticaan benadrukte in een verklaring zijn verdiensten voor de kerk. De paus heeft waardering voor 'de eerlijkheid van kardinaal Pell gedurende zijn werk van de afgelopen drie jaar in de Romeinse curie.' Dat zijn mooie woorden die op geen enkele afscheidsreceptie zouden misstaan.

Pell zelf las afgelopen donderdag in de Vaticaanse perszaal een verklaring voor, waarin hij nog eens benadrukte onschuldig te zijn. Hij zag er redelijk relaxed uit. Die dag vierde de kerk het hoogfeest van de apostelen Petrus en Paulus. De een werd ondersteboven gekruisigd, de ander onthoofd. In het licht daarvan, viel het met Pell dus nog wel mee. Hoewel, hij zei wel slachtoffer te zijn van een 'meedogenloze karaktermoord'. Verder zei Pell uit te zien naar ' zijn dag in de rechtbank'. Daar zou alles duidelijk worden.

Onlangs zag ik op Netflix de zevendelige documentaireserie 'The Keepers' over de nooit opgeloste moord op Cathy Cesnik, een non die eind jaren zestig les gaf op een katholieke meisjesschool in de Amerikaanse stad Baltimore. Die moord wordt in de serie in verband gebracht met grootschalig seksueel misbruik door katholieke priesters op diezelfde school. Wist de zuster te veel?

Wat me door 'The Keepers' weer eens duidelijk werd, is dat het misbruik binnen de katholieke kerk kon plaatsvinden door het wegkijken, het incestueuze niets doen en het de hand- boven-goedgeknipte-hoofden-houden van de hiërarchie. Kardinalen, bisschoppen, priesters, noem maar op. Zij maakten deel uit van 'het systeem'.

Eerder dit jaar vroeg Franciscus in het voorwoord van een boek dat misbruikslachtoffer Daniel Pittet schreef, "deemoedig om vergeving". De kerk moet volgens de paus extreem streng zijn tegenover priesters die hun missie verraden en tegenover oversten, bisschoppen of kardinalen, die hun eventueel de hand boven het hoofd houden.

Hij prees het boek van Pittet. "Getuigenverklaringen als de jouwe slopen de muur van het zwijgen die schandalen en leed onderdrukken, en brengen licht in een verschrikkelijke schaduwzone in het leven van de kerk." Volgens Franciscus kan zo het pad naar een rechtvaardig herstel en de "genade van de verzoening" zichtbaar worden.

Maar inmiddels ligt de paus zelf onder vuur. Tegenstanders van Franciscus verwijten hem dat hij de benoeming van Pell op een hoge post doorzette, ook al waren er toen al beschuldigingen dat deze als aartsbisschop van Melbourne pedofiele slachtoffers de hand boven het hoofd zou hebben gehouden. Hoezo strengheid?

Verzoening blijft een illusie als slachtoffers het idee hebben dat 'het systeem' nog altijd functioneert.

Daar kan vrijspraak of veroordeling van deze lange, imposante kardinaal door de burgerlijke rechter niet veel aan veranderen, vrees ik.

 

Deze column verscheen eerder in Trouw van 1 juli 2017.

 

 

Geschreven op: 18-7-2017

Lees volledig bericht.
 

De Kerk der Friezen moet ervan blozen

Het zou een snikhete dag worden. Rome lag nog lui achterover toen koning Willem-Alexander en koningin Máxima bij de Friezenkerk aankwamen. Voordat ze op bezoek gingen bij de paus, bezochten ze op eigen verzoek eerst de kerk van de Nederlandse pelgrims.

De ambassade had voor de gelegenheid bloembakken neergezet.

De kerk was tot in alle hoeken en gaten schoongemaakt. Dit was een hoogtijdag voor dit bescheiden godshuis in de schaduw van het Vaticaan. De eeuwenoude stenen schoven zenuwachtig langs elkaar van de zenuwen.

Ik stond boven, bij het orgel. Je voelde het belangrijke bezoek als het ware langzaam dichterbij komen. Als water dat naar het laagste punt kruipt. Eerst de verslaggevers die zich achter de pilaren opstelden, vervolgens de fotografen die achterstevoren naar binnen liepen. Daarna hoorde ik zacht gepraat dat eeuwen van stilte leek te verstoren. Het was de rector van de kerk. En tenslotte waren daar de koning en de koningin. Máxima zag er beeldschoon uit en liep met een gratie die een eerbetoon leek aan het gebouw dat zij binnenschreed. De kerk moest er zowaar van blozen.

De rector vertelde over de aartsengel Michaël naar wie de kerk (mede) vernoemd is en wees op het portret van Bonifatius. Ik keek ondertussen naar de kaarsjes die brandden bij het Mariabeeld. Daar stond ook het bidprentje van bisschop Muskens, u weet wel: van dat broodje. Hij haalde deze kerk ooit uit de mottenballen. Ik hoopte dat de koning en koningin even naar hem toeliepen. Als eerbetoon. Dat gunde ik hem wel. Maar dat deden ze niet.

Koninklijk bezoek doet iets raars met de plekken die worden aangedaan. Ze worden voor de duur van het bezoek even heilig, onaantastbaar. Je gaat er zacht praten en denkt na over bijna elke beweging. Na een kleine twintig minuten gingen de koning en koningin weer weg. Ik zag ze de trap aflopen. Zelfs dat doet Máxima perfect. Ik keek nog even naar de Friezenkerk. Die maakte een verweesde indruk en de planten in de door de ambassade neergezette bakken waren hun glinstering al kwijt.

Ze gingen dus naar de paus. Even overwoog ik stiekem mee te glippen. Vlak achter Máxima lopend, terwijl ik me verschool in de zwarte schaduw die zij achterliet. Maar ik had een ander plan. Voor mij was dit de ook de dag van het eerbewijs aan bijna vergeten landgenoten. Ze liggen op een kerkhof binnen de muren van Vaticaanstad.

Ik meldde mij bij de Zwitserse Garde en mocht meteen doorlopen. Zij wisten dat ik goede bedoelingen had. Na driehonderd meter betrad ik het Campo Santo dei Teutonici e dei Fiamminghi, ook wel het 'Duitse kerkhof' genoemd. Het is een schitterende dodenakker, waar je je leven voor zou willen geven. Niet alleen een laatste rustplaats voor Duitsers, maar dus ook voor Nederlanders en Vlamingen. Zo ligt Jan Olav Smit, ooit apostolisch vicaris in Noorwegen, hier begraven. Vlakbij hem ligt Louis H.W. Regout, tijdens de Eerste Wereldoorlog korte tijd Nederlands gezant bij de Heilige Stoel. Ik googelde hem. Bij zijn Wikipedia-pagina stond een foto waarop hij mij enigszins verbaasd aankeek. "Waarom zoekt u mij", leek hij te willen zeggen.

Ik dacht aan de koning en de koningin. Ze waren nu bij de paus. Daarna zouden ze ook nog naar de Vaticaanse Bibliotheek gaan en zou Willem-Alexander een bevelhebbersstaf in ontvangst nemen die aan Willem van Oranje wordt toegeschreven. Deze baton wordt in bruikleen gegeven en is volgend jaar te zien op een tentoonstelling in ons land. Heel aardig hoor, zo'n protestantse reliek voor onze koning. maar eigenlijk zou hij hier moeten zijn. Te midden van zijn aangespoelde landgenoten. Zoals Herman Schaepman, grondlegger - wij zouden nu zeggen 'het motorblok' - van de Nederlandse katholieke partijpolitiek en de christendemocratie.

Maar als vaderlandsliefde geen rol speelt, dan zou Willem-Alexander alleen al hiernaar toe moeten komen vanwege familieliefde. In een hoek van het kerkhof ligt Charlotte Frederika van Mecklenburg-Schwerin begraven, ooit getrouwd met een Deense kroonprins en familie van prins Hendrik, de overgrootvader van onze koning. 'Spero lucem', staat er op haar graf. Ze hoopt op het licht. En op een bezoek van Willem-Alexander, dacht ik er meteen bij.

Ik liet haar noodgedwongen alleen achter in deze tuin vol ballingen en liep Vaticaanstad weer uit. Bij de Kerk der Friezen was alles weer rustig.

 

Deze column verscheen eerder in Trouw van 24 juni 2017. 

 

Geschreven op: 18-7-2017

Lees volledig bericht.
 

De moederlijke liefde van bisschop De Korte

Er is veel leed in de wereld, maar het leven van een columnist is ook niet altijd een pretje. Neem nou al die onderwerpen waar je soms geen zin in hebt, maar toch niet omheen kan. Het fileprobleem, de Zwarte Piet-discussie (het kan niet lang meer duren of die komt ook de hoek weer om) en homoseksualiteit in de rooms-katholieke kerk. Deze week werd bekend dat bisschop Gerard de Korte toch geen toestemming geeft voor de oecumenische gebedsviering op Roze Zaterdag in de Sint-Jan in Den Bosch. Te veel commotie, religieuze gevoelens gekwetst en goede verhoudingen in het geding. Een treurig rijtje argumenten.

En het had zo mooi kunnen zijn.

Op internet zag ik een foto van kardinaal Joseph Tobin, de aartsbisschop van Newark in de Verenigde Staten. Hij stond in vol kardinaalsrood gelovigen op te wachten voor de mis en heette ze allemaal van harte welkom. Onder hen een groep van zo'n honderd homo's en lesbiennes die met hun familie naar de kathedraal van Newark waren gekomen. Ze zaten vooraan tijdens de mis. "I am Joseph, your brother", zei Tobin tegen hen. De aartsbisschop maakt deel uit van een groeiend aantal bisschoppen in de rooms-katholieke kerk die in de geest van paus Franciscus homo's , lesbiennes, biseksuelen en transgenders de hand reiken. Dat is hard nodig na jaren van zwijgen, ontkennen en uitsluiting.

Ik zou niet durven zeggen dat de huidige paus moderne opvattingen heeft over homoseksualiteit, maar hij vindt wel dat leden van de LHBT- gemeenschap erbij horen. Hij staat voor een kerk die niemand uitsluit. Zo'n bisschop is Gerard de Korte ook. "Ik ben Gerard, uw broeder." En dus gaf de bisschop van Den Bosch toestemming voor die Roze viering in wat niet alleen zíjn kathedraal is, maar eigenlijk die van ons allemaal. De pastoor van de Sint-Jan en drie predikanten zouden voorgaan. De Korte zou er zelf ook bij zijn en de aanwezigen de zegen geven.

De organisatie van Roze Zaterdag reageerde opgetogen. En natuurlijk waren er mensen die in die bisschoppelijke zegen niets minder zagen dan het begin van een revolutie. Het kon niet lang meer duren of het eerste homopaar zou zich bij diezelfde Sint-Jan kunnen melden om hun relatie te laten inzegenen. Die roze visioenen hebben de bisschop waarschijnlijk niet erg geholpen. Hij kreeg het moeilijk met zijn hartverwarmende stap.

Gerard de Korte is een bruggenbouwer en volgens mij - ik heb er geen onderzoek naar gedaan - heeft het overgrote deel van de gelovigen in zijn bisdom geen enkel probleem met een Roze viering in de Sint-Jan en juichen velen het zelfs toe. Maar niet iedereen is gecharmeerd van De Korte's infrastructurele projecten. Er werden opiniestukken geschreven en er kwamen mails binnen in dat mooie bisschoppelijke paleis aan de Parade, en ook brieven. Van priesters, diakens en gelovigen. Zo van: 'Niet de juiste plek', 'te veel verwarring bisschop' en 'de duivel wrijft zich in zijn pootjes'. Je kunt het zo uitschrijven.

De Korte zag zich gedwongen zelf een brief te schrijven. Die verscheen rond Pinksteren. Het was een uitstekende, weloverwogen brief. Hij verdedigde zijn beslissing om toestemming te geven voor de gebedsviering en tegelijkertijd liet hij de tegenstanders zien dat wat hem betreft de leer van de katholieke kerk aangaande homoseksualiteit recht overeind blijft staan. Hartelijk en helder. In de slotzin van de brief staat alles waar het voor deze bisschop, ook nu nog, in feite om draait. "Als ouders horen dat een van hun kinderen homoseksueel is, zijn zij geroepen om dat kind met alle zorg en liefde te omringen. Voor de Kerk als moeder geldt dat, naar mijn overtuiging, evenzeer."

En nu dus een tweede brief. Toestemming ingetrokken. Teleurstelling alom. Een gouden kans in rook opgegaan. De Korteheeft zijn rug niet recht kunnen houden.

Die Roze viering gaat gewoon door. De bisschop is er niet bij, de pastoor van zijn kathedraal wel. De organisatoren wijken uit naar de protestantse Grote Kerk.

De Sint-Jan zal een lege indruk maken op Roze Zaterdag. Maar dat heeft ook zo zijn voordelen. Zo is er alle ruimte om een kaarsje te gaan branden bij de Zoete Lieve Vrouw. Voor de bisschop, de priesters en de gelovigen van het bisdom Den Bosch. Voor een beetje moed en wijsheid.

En moederlijke liefde in overvloed.

 

Deze column verscheen eerder in Trouw van 17 juni 2017. 

Geschreven op: 18-7-2017

Lees volledig bericht.
 
 

Meer blogs: 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - ... 72

Agenda

De nieuwe paus

'Habemus papam!' schalde er op 13 maart over het majestueuze Sint-Pietersplein in Rome. Paus Franciscus is zijn naam, maar wat weten we nu eigenlijk over de nieuwe opvolger van Petrus?

Lees meer..
Vaticaan op YouTube