De moederlijke liefde van bisschop De Korte

Er is veel leed in de wereld, maar het leven van een columnist is ook niet altijd een pretje. Neem nou al die onderwerpen waar je soms geen zin in hebt, maar toch niet omheen kan. Het fileprobleem, de Zwarte Piet-discussie (het kan niet lang meer duren of die komt ook de hoek weer om) en homoseksualiteit in de rooms-katholieke kerk. Deze week werd bekend dat bisschop Gerard de Korte toch geen toestemming geeft voor de oecumenische gebedsviering op Roze Zaterdag in de Sint-Jan in Den Bosch. Te veel commotie, religieuze gevoelens gekwetst en goede verhoudingen in het geding. Een treurig rijtje argumenten.

En het had zo mooi kunnen zijn.

Op internet zag ik een foto van kardinaal Joseph Tobin, de aartsbisschop van Newark in de Verenigde Staten. Hij stond in vol kardinaalsrood gelovigen op te wachten voor de mis en heette ze allemaal van harte welkom. Onder hen een groep van zo'n honderd homo's en lesbiennes die met hun familie naar de kathedraal van Newark waren gekomen. Ze zaten vooraan tijdens de mis. "I am Joseph, your brother", zei Tobin tegen hen. De aartsbisschop maakt deel uit van een groeiend aantal bisschoppen in de rooms-katholieke kerk die in de geest van paus Franciscus homo's , lesbiennes, biseksuelen en transgenders de hand reiken. Dat is hard nodig na jaren van zwijgen, ontkennen en uitsluiting.

Ik zou niet durven zeggen dat de huidige paus moderne opvattingen heeft over homoseksualiteit, maar hij vindt wel dat leden van de LHBT- gemeenschap erbij horen. Hij staat voor een kerk die niemand uitsluit. Zo'n bisschop is Gerard de Korte ook. "Ik ben Gerard, uw broeder." En dus gaf de bisschop van Den Bosch toestemming voor die Roze viering in wat niet alleen zíjn kathedraal is, maar eigenlijk die van ons allemaal. De pastoor van de Sint-Jan en drie predikanten zouden voorgaan. De Korte zou er zelf ook bij zijn en de aanwezigen de zegen geven.

De organisatie van Roze Zaterdag reageerde opgetogen. En natuurlijk waren er mensen die in die bisschoppelijke zegen niets minder zagen dan het begin van een revolutie. Het kon niet lang meer duren of het eerste homopaar zou zich bij diezelfde Sint-Jan kunnen melden om hun relatie te laten inzegenen. Die roze visioenen hebben de bisschop waarschijnlijk niet erg geholpen. Hij kreeg het moeilijk met zijn hartverwarmende stap.

Gerard de Korte is een bruggenbouwer en volgens mij - ik heb er geen onderzoek naar gedaan - heeft het overgrote deel van de gelovigen in zijn bisdom geen enkel probleem met een Roze viering in de Sint-Jan en juichen velen het zelfs toe. Maar niet iedereen is gecharmeerd van De Korte's infrastructurele projecten. Er werden opiniestukken geschreven en er kwamen mails binnen in dat mooie bisschoppelijke paleis aan de Parade, en ook brieven. Van priesters, diakens en gelovigen. Zo van: 'Niet de juiste plek', 'te veel verwarring bisschop' en 'de duivel wrijft zich in zijn pootjes'. Je kunt het zo uitschrijven.

De Korte zag zich gedwongen zelf een brief te schrijven. Die verscheen rond Pinksteren. Het was een uitstekende, weloverwogen brief. Hij verdedigde zijn beslissing om toestemming te geven voor de gebedsviering en tegelijkertijd liet hij de tegenstanders zien dat wat hem betreft de leer van de katholieke kerk aangaande homoseksualiteit recht overeind blijft staan. Hartelijk en helder. In de slotzin van de brief staat alles waar het voor deze bisschop, ook nu nog, in feite om draait. "Als ouders horen dat een van hun kinderen homoseksueel is, zijn zij geroepen om dat kind met alle zorg en liefde te omringen. Voor de Kerk als moeder geldt dat, naar mijn overtuiging, evenzeer."

En nu dus een tweede brief. Toestemming ingetrokken. Teleurstelling alom. Een gouden kans in rook opgegaan. De Korteheeft zijn rug niet recht kunnen houden.

Die Roze viering gaat gewoon door. De bisschop is er niet bij, de pastoor van zijn kathedraal wel. De organisatoren wijken uit naar de protestantse Grote Kerk.

De Sint-Jan zal een lege indruk maken op Roze Zaterdag. Maar dat heeft ook zo zijn voordelen. Zo is er alle ruimte om een kaarsje te gaan branden bij de Zoete Lieve Vrouw. Voor de bisschop, de priesters en de gelovigen van het bisdom Den Bosch. Voor een beetje moed en wijsheid.

En moederlijke liefde in overvloed.

 

Deze column verscheen eerder in Trouw van 17 juni 2017. 

Geschreven op: 18-7-2017

Lees volledig bericht.
 

Een hoogmis vol liefde met Ariana Grande

Mijn 14-jarige dochter zat tien minuten voor aanvang al klaar. Het was aardig donker in onze huiskamer. Het meeste licht kwam nog van de televisie. Op de piano brandde een kaars. De sfeer was devoot, zoals vlak voor een kerkdienst.

En toen begon het. We zagen op tv vijftigduizend mensen staan in wat een cricketstadion in Manchester bleek te zijn. Zo te zien waren er veel leeftijdsgenoten van mijn dochter bij. Ze begonnen te juichen. Er kwam iemand met een gitaar op. 'Marcus Mumford' stond er in beeld . "Is die van Mumford & Sons.", vroeg ik. "Heel goed papa", zei mijn dochter. Hij leidde een minuut stilte in. "Laten we niet bang zijn, Manchester", zei hij daarna. Vervolgens kwamen Take That en Robbie Williams - die kende ik gelukkig - en zong Miley Cyrus een liedje. Van haar had ik nog nooit gehoord. Dat vond mijn dochter raar.

Na ongeveer een half uur kwam Ariana Grande het podium op. Ik zag dat mijn dochter even moest slikken. Ariana droeg een witte trui met daarop One Love Manchester. De Amerikaanse zangeres is 23 jaar oud. De meeste 23-jarigen studeren en feesten of zijn net aan hun eerste echte baan begonnen. De zorgen zijn nog beperkt. Dat geldt niet voor Ariana Grande.

Op 22 mei trad zij op in de Manchester Arena, een paar kilometer van dat cricketveld waar we nu al een tijdje naar keken. Ze had het podium daar net verlaten, toen een zelfmoordterrorist een spijkerbom tot ontploffing bracht. Er vielen 22 doden en 116 gewonden, onder wie veel leeftijdgenoten van mijn dochter. Ariana verliet Groot-Brittannië met een gebroken hart. Zoveel verdriet op zulke jonge schouders. Nu was ze terug en had ze dit liefdadigheidsconcert voor Manchester georganiseerd: een hoogmis van liefde en verzet waarin ze zelf voorging.

Met de zanger van Coldplay (ken ik) zong ze de eerste echte hymne van de avond: 'Don't Look Back in Anger'.

And so, Sally can wait

She knows it's too late as we're walking on by

Her soul slides away

But don't look back in anger

I heard you say.

Popmuziek wordt liturgie. (Het omgekeerde mislukt vaak jammerlijk.) Een politieagent maakte buiten het stadion een dansje met een aantal jonge meisjes. Nu werd het mij ook bijna te machtig. "Wat mooi", zei mijn dochter zachtjes terwijl ze naar de tv bleef kijken.

En dan was het ook nog Pinksteren. De uitstorting van de Heilige Geest over de apostelen en het begin van de kerk. Een paar dagen later las ik op 'deBezieling.nl ' een stuk van Erik Borgman dat op een wonderlijke wijze dat concert in Manchester samenbracht met Pinksteren. Dat was niet zijn bedoeling geweest, maar waarschijnlijk wilde ik het gewoon graag. 'De Helper die Jezus belooft, de Geest, neemt ons rouwkleed weg en hult ons in vreugde, verandert onze klacht in een dans, zoals de Psalm zegt (30:12)', schrijft Borgman.

Volgens de theoloog zijn wij geroepen om overal te getuigen van Jezus' overvloed aan goddelijke goedheid. 'Hebben wij het lef om ons uit onze comfortzone en onze veilige bubbel te laten verdrijven, het lef om onze macht over en beheersing van de situatie los te laten, het lef om te midden van de turbulentie die dan aan het licht komt dat onwaarschijnlijke, maar broodnodige woord te verwachten: vrede voor jullie (Joh. 20:19)? Vrede in de plaats van onze angst.'

Het antwoord op een daad van intense haat zoals die in Manchester, is om te beginnen vastberadenheid, maar toch ook liefde die ooit nog eens voor vrede zal zorgen. En dat liet Ariana Grande die Pinksteravond in Manchester ons zien. Ze eindigde met de klassieker 'Somewhere Over the Rainbow'.

Somewhere over the rainbow

Way up high

And the dreams that you dreamed of

Once in a lullaby.

De dinsdag na het concert ging mijn dochter weer naar school. Ik zag hoe ze de fiets opstapte, met oortjes in. In mijn hoofd spookten de verhalen over de meisjes uit Bunschoten en Hoevelaken. Het kan niet anders of mijn dochter luisterde naar Ariana Grande. Zoals wel vaker keek ik haar na terwijl ze wegfietste de verte in.

Alleen deze keer iets langer dan normaal.

 

Deze column verscheen eerder in Trouw van 10 juni 2017.

 

Geschreven op: 18-7-2017

Lees volledig bericht.
 

Eeuwig met mijn moeder aan het strand

Als iemand veel over de eeuwigheid en onze plaats daarin heeft gedicht is het wel Leo Vroman. Hij heeft er lang over na kunnen denken, want Vroman werd maar liefst 98 jaar. In de bundel 'Soms is alles eeuwig' uit 2009 dicht hij:

Graag zie ik na de dood mijn geest

door het gesloten venster zweven

en dalen waar ik in mijn leven

als kind gelukkig ben geweest.

Dit beeld is al genoeg voor mij. Zo vol van troost. Eeuwig met mijn moeder aan het strand van Zandvoort. Laat me daar maar neerdalen als het zover is.

Er is de laatste week wat af gefilosofeerd in deze krant over hemel en eeuwigheid. Het begon allemaal met het essay van Frits de Lange afgelopen zaterdag in 'Letter & Geest' waarin hij afscheid nam van de hemel. 'Er is maar één leven. Dit', stond er boven. Op de site 'NieuwWij' liet De Lange weten 'hoogst ongelukkig' te zijn met de intro bij het stuk. De hoogleraar en predikant sprak zelfs van framing. "Met zo'n zinnetje word je meteen in een geijkt narratief binnengezogen en weggezet", vindt De Lange. "Oh, dat is weer zo'n hoogleraar die van zijn geloof is gevallen."

Eerlijk gezegd dacht ik ook: weer iemand in een lange rij oude (geleerde) heren die weglopen van het oude christelijke thuis en het maar niet kunnen laten om de selfies van deze barre tocht met ons te delen.

Mijn lichte irritatie verdween gelijk toen ik de biografie las die bij het essay was gevoegd. "Frits de Lange (1955) is predikant en hoogleraar Ethiek aan de Protestantse Theologische Universiteit, vestiging Groningen". Dit is al bijna poëzie, maar het mooiste zinnetje moest toen nog komen: "Daarnaast speelt hij graag gitaar."

Ook het essay zelf stemde mij mild, alhoewel ik op mijn hoede bleef. Het is prachtig geschreven, ik kan niet anders zeggen. De Lange beschrijft het leven als een reis waarvan we niets liever zouden willen dan dat ie eindigt in een voor altijd thuiskomen. Maar dat laatste is volgens hem een illusie: "Haar bereiken is niet de vervulling van, maar het eind aan het verlangen." Geen hemel, geen hel, geen Nieuw Jeruzalem.

Om deze conclusie kracht bij te zetten citeert De Lange het lied 'Heimwee naar de Hemel' van de betreurde Maarten van Roozendaal.

Je ziet je vader en je moeder en je dode vrienden weer.

En alles is voor eeuwig goed (...)

't Is een kinderlijk idee maar je groeit eroverheen

Laatst overleed een tante van mij. Voor haar dood vertelde ze ons ervan overtuigd te zijn naar de hemel te gaan en daar al haar dierbaren terug te zien. "En dan heb ik ze nog wel wat te vragen." Ze was 91 toen ze dit allemaal zei, dus eroverheen groeien zat er niet meer in. Wat is er eigenlijk mis met een kinderlijk geloof in een hiernamaals?

Volgens Frits de Lange kunnen weldenkende mensen zich niets meer voorstellen bij dat hemels Jeruzalem. "De twee-werelden metafysica ligt achter ons, niet alleen in de filosofie, maar ook in de voorstellingswereld van de gewone man en vrouw." Maar mogen die gewone man en die gewone vrouw van de hoogleraar wel blijven dromen?

Ik hou me ondertussen vast aan wat dichter en schrijver Bart Chabot ooit over het eeuwig leven zei op televisie. "Het hiernamaals is als een bonus, een dertiende maand. Je rekent er niet op, maar als je hem toch krijgt is het mooi meegenomen." Wij mensen hebben werkelijk geen idee wat ons wacht na de laatste adem.

Misschien is het wel zo dat je alleen in de hemel komt als je ervan houdt, zoals een Engelse kardinaal het ooit formuleerde. Ik houd van de hemel, mij neem je hem niet af.

En als ik dus na mijn dood die pleisterplaats van God, engelen en uitverkoren mensen mag binnentreden, zie ik daar Tjeenk Willink, nog steeds informateur. Ajax is voor altijd kampioen en er verschijnt elke dag wel een Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band.

En in een hoekje zit zielsgelukkig Frits de Lange. Hij speelt gitaar.

Tot in de eeuwigheid.

 

Deze column verscheen eerder in Trouw van 3 juni 2017. 

Geschreven op: 18-7-2017

Lees volledig bericht.
 
 

Meer blogs: 1 ... - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - ... 72

Agenda

De nieuwe paus

'Habemus papam!' schalde er op 13 maart over het majestueuze Sint-Pietersplein in Rome. Paus Franciscus is zijn naam, maar wat weten we nu eigenlijk over de nieuwe opvolger van Petrus?

Lees meer..
Vaticaan op YouTube