Ik kom wel even zitten

Ik zat met mijn gezin aan het avondeten toen de bel ging. Ik dacht: vast een collecte. En dus zei mijn vrouw: "Vast een collecte."

Het was paus Franciscus die voor de deur stond.

"Heilige Vader, wat een verrassing, wat brengt u hier", vroeg ik hem.

"Ik kom je huis zegenen", antwoordde hij alsof het de normaalste zaak van de wereld was.

"Nou, daar zeg ik geen nee tegen, Komt u binnen".

Nog voor ik kon zeggen dat hij niet op de troep moest letten, liep hij al de gang in, bijna struikelend over flessen mineraalwater die daar stonden. Hij begroette mijn vrouw en kinderen die van verbazing geen woord konden uitbrengen, kreeg van zijn secretaris een stola en een wijwaterkwast en sprak een gebed uit: "Heer, wij vragen U de bewoners van dit huis te zegenen. Zorg dat zij niet worden omgeven door kwade geesten, maar met de sereniteit van uw leven schenkende Adem."

Mijn dochter moest lachen toen ze even later wat wijwaterdruppels in haar gezicht kreeg.

'Eet u een hapje mee?", vroeg ik toen maar. We aten pannekoeken.

"Nee, dank je. We hebben al gegeten. Maar ik kom wel even zitten.", antwoordde de paus. Zijn secretaris liep naar een donkergrijze auto die verderop in de straat geparkeerd stond en ging daar zitten wachten.

Pas toen zag ik hoe moe Franciscus eruitzag. Alsof hij mijn gedachten kon lezen, zei hij toen hij op een stoel plofte: "Wat een week heb ik weer achter de rug."

"U bedoelt natuurlijk het bezoek van president Trump?", vroeg ik.

"Niet alleen hoor", zei Franciscus." Ik had ook nog de Ierse president over de vloer en moest een nieuwe voorzitter van de Italiaanse bisschoppenconferentie aanwijzen. Zo is er elke dag wel wat."

"Konden Trump en u een beetje elkaar vinden?" Ik bood hem een glas wijn aan.

Dat wees Franciscus vriendelijk af. "Kijk Stijn", zei hij. "De president en ik hebben de plicht om het goed met elkaar te vinden. En vergeet niet: we zijn het ook over een aantal dingen eens. Ik heb hem geprezen voor zijn pro-life politiek. Een hele vooruitgang met zijn voorganger. Verder heb ik hem natuurlijk gevraagd om de VS niet terug te trekken uit het klimaatakkoord van Parijs. Hij zei dat hij nog geen besluit genomen had. Zo'n ontmoeting is ook een lesje in bescheidenheid voor mij. Ik heb niet alle macht in handen, al zou ik dat af en toe wel willen."

"Was u blij met het cadeau dat hij voor u had meegenomen?"

"Ja", zei de paus, "dat hadden zijn medewerkers goed bedacht. De verzamelde werken van Martin Luther King. Ik heb hem onder meer een exemplaar van mijn klimaatencycliek Laudato Si' gegeven. Trump vroeg of die ook op dvd was verschenen, 'It's gotta be huge', zei hij nog."

"Op de foto's met Trump keek u niet erg vrolijk", zei mijn dochter tegen de paus die zomaar bij mij aan de eettafel zat.

"Nee, je hebt gelijk, maar dat kwam door die aanslag in Manchester. Ik trek het me vreselijk aan. Ben jij ook een fan van, hoe heet die zangeres ook alweer?"

"Ariana Grande", antwoorde mijn dochter. "Ja, ik ben een grote fan. Ik was bij een concert van haar in Amsterdam. Mijn kamer hangt vol met posters van haar."

Even bleef het stil. Toen vroeg de paus: "Wat je favoriete liedje van haar?" "Ik luister nu veel naar 'One Last Time'", zei mijn dochter. Ze liet het horen op haar telefoon. De paus luisterde aandachtig. "Mooi", zei hij zachtjes toen het klaar was. "Weet

je, mensen vragen mij na dit soort aanslagen altijd wat de zin ervan is. Dat weet ik niet. Echt niet."

Later liepen we met de paus mee naar zijn auto. Hij wilde al instappen, maar draaide zich nog één keer om. "Als Jezus geconfronteerd werd met dit soort onschuldig lijden stak hij geen preek af of een of ander theoretisch verhaal. Wel heeft hij laten zien dat we het leven zin kunnen geven, zelfs bij zoiets verschrikkelijks. Gewoon al door er voor de ander te zijn. Helemaal. Onvoorwaardelijk." En weg was hij.

We liepen terug naar huis en stuitten op een collectant van het Rode Kruis. Ik gaf hem een briefje van vijftig.

Je moet toch wat.

 

 

Geschreven op: 18-7-2017

Lees volledig bericht.
 

Stilte heeft altijd het laatste woord

Het zijn goede tijden voor de letter 'o'. De afgelopen week kwamen de o-woorden je van alle kanten tegemoet. Motorblok, Coolsingel, Comey, kloosterglossy: ik doe maar een greep. Het kan dus blijkbaar: een letter uit het alfabet die de hele wereld overneemt. Een beschaafde variant op gijzelsoftware WannaCry dat vorige week de wereld in haar greep had. De '0' gijzelt zogezegd onze taal.

Zondag was ik in Rotterdam, op dat moment het drukst bezochte bedevaartsoord van ons land. Terwijl op de Coolsingel de gelovigen zich verzamelden om met eigen ogen het wonder van het kampioenschap te aanschouwen, was ik bij een bijeenkomst rond schrijfster Rosita Steenbeek in Museum Rotterdam '40-'45 NU. U raadt het al: dat ligt aan de Coolhaven (dubbel o dus).

Het was zondag 77 jaar geleden dat Rotterdam door de Duitsers werd gebombardeerd. Deze verwoestende gebeurtenis speelt een grote rol in Steenbeeks roman 'Rose, een familie in oorlogstijd'. Er werd een film over het boek vertoond en Rosita hield zelf een mooie toespraak. We luisterden naar haar, terwijl we in een soort noodkerk zaten: een groot uitgevallen partytent waarvan het doek vervaarlijk klapperde door de wind. De middag werd afgesloten met een borrel. Rond kwart over vier steeg er beschaafd gejuich op, een zwakke afspiegeling van het gebrul een paar kilometer verderop. Het gestolde bloed was eindelijk vloeibaar geworden.

Feyenoord was kampioen en Rotterdam mirakelstad.

Ik liep even het museum in en keek naar de foto's van die 14de mei 1940. Nooit geweten hoe groot de verwoesting was. Er vielen meer dan 800 doden. Het centrum van de stad veranderde in een ruïne.

'Bevrijd' stond er maandag op de voorpagina van het AD. Je zag Dirk Kuijt de kampioensschaal omhooghouden met naast hem andere Feyenoord-spelers. 'Opstanding' was een betere kop geweest'. Met Feyenoord richtte de hele stad zich op, precies op de dag die voor altijd met het bombardement verbonden is, maar nu ook met het wonder van Feyenoord. Geen stad die zo in de ellende kan zitten, om vervolgens glorieus te herrijzen. Tienduizenden gelovigen stonden maandag te wachten tot het elftal met de Heilige Graal op het bordes zou verschijnen. De ene na de andere hymne werd gezongen, die steeds meer het karakter van een geloofsbelijdenis kregen. Dit was een voorproefje van de eeuwigheid.

Die avond zag ik ergens een foto van een uitgestorven Coolsingel, een voor altijd geheiligde plaats. Ik heb deze week nog veel aan dit beeld gedacht, ook al kregen andere o-woorden weer de overhand. 'Motorblok' bijvoorbeeld, een wel erg complimenteuze naam voor de romp van een nieuw te vormen kabinet. Daar zijn wij mensen goed in: woorden verzinnen in de hoop dat de realiteit zich ernaar gaat gedragen.

Maar taal laat zich niet vangen.

Neem nou het woord 'kloosterglossy'. Twee woorden vormen samen een nieuw woord zonder dat ze er zelf om gevraagd hebben. Een tsunami van o's is het gevolg. Daarmee zeg ik niets over de inhoud van 'Klooster!'. Het blad staat vol met terecht bekende katholieken en protestanten die mooie dingen over het religieuze leven zeggen. Uiteindelijk kom je op een slimme wijze bij de kern van het bestaan uit. Een bordes voor het kloosterleven.

Afgelopen donderdag was ik bij het middaggebed in de Sint-Adelbertabdij te Egmond-Binnen, twee dagen voordat hier de presentatie van 'Klooster!' zou plaatsvinden. Achterin de abdijkerk hing een aankondiging van het evenement. Zo'n dertig mensen waren met mij samengekomen om een glimp van het eeuwige op te vangen. Daar kwamen de Benedictijnse monniken binnenlopen. Nog even en ze zouden gaan zingen. Ik telde ze een voor een, ze waren met z'n elven. Terwijl de vogels buiten de kerk tekeergingen, klonk in de abdijkerk psalm 129:

Ploegers hebben mijn rug doorploegd,

doorgetrokken hun voren.

Maar de Heer, de rechtvaardige, heeft gekapt

de strengen der bozen.

De monniken gingen weg en het werd stil. De abdijkerk was weer uitgestorven. De o's van Coolsingel, motorblok, Comey en kloosterglossy en al die andere 0-woorden waren voor even het zwijgen opgelegd.

Stilte heeft altijd het laatste woord.

 

Deze column verscheen eerder in Trouw van 20 mei 2017. 

Geschreven op: 18-7-2017

Lees volledig bericht.
 

Het godsbeeld van Fry is niet zozeer beledigend

Het was de week van een heleboel dingen, maar het was ook de week van de godslastering. In Ierland zou de Engelse acteur en atheïst Stephen Fry eerst wel worden vervolgd voor het feit dat hij God twee jaar geleden onder meer onberekenbaar, kwaadaardig en een maniak noemde, en later toch weer niet. In Indonesië zou de christelijke gouverneur van Jakarta Basuki Tjahaja Purnama, beter bekend als Ahok, naar verwachting een voorwaardelijke staf krijgen omdat hij zich kleinerend over de islam zou hebben uitgelaten: hij kreeg twee jaar onvoorwaardelijk.

In sporttermen: op het moment dat Fry gespaard bleef, kwam de rechter in Indonesië langszij: 1-1.

Over Fry schreef ik hier al eerder. In het Ierse tv-programma 'The Meaning of Life' kreeg hij de vraag voorgelegd wat hij zou zeggen als hij onverhoeds na zijn dood toch voor God staat.

"Ik zou zeggen: kinderen en botkanker, hoe durf je?" Na deze opmerking ging hij helemaal los: "Hoe durft U een wereld te scheppen waar zo veel ellende is zonder dat we er schuld aan hebben? Dat is pure kwaadaardigheid." Voor iemand die niet in God gelooft, kent hij Hem blijkbaar erg goed.

Een kijker zag het interview en nam contact op met de politie om te zien of Fry aangeklaagd zou kunnen worden voor godslastering. Dat is in Ierland bij wet verboden. Bij veroordeling had hij een boete van 25.000 euro kunnen krijgen.

Ik hou van Stephen Fry, van zijn taal, zijn stijl, zijn humor. Maar het beeld dat hij schetst van God - waarin hij dus niet gelooft - is niet zozeer beledigend voor wie dan ook, maar vooral te menselijk en uiteindelijk karikaturaal.

God als een soort dolgedraaide rector van een school die de leerlingen willekeurig behandelt en zo nodig treitert: de een krijgt zijn diploma ook al heeft hij alleen maar onvoldoendes, de ander moet nablijven ook al heeft hij niets gedaan.

Zo weet ik er nog wel een paar: 'God had een drukke week achter de rug. Hadden ze op aarde nou echt niet door dat hij niet alles in de gaten kon houden? Die schoolbus in Tanzania die van de weg raakte, in een ravijn stortte en 35 mensen (onder wie veel schoolkinderen) de dood injoeg? Net niet gezien. Die kettingbotsing op die brug? Hij was net even met wat anders bezig. Dat kind dat aan het verdrinken was in die kolkende rivier? Op tijd kunnen redden. Verder nog wat aardverschuivingen kunnen uitstellen en die orkaan bij de Filipijnen toch maar laten doorgaan. Wat betreft het kampioenschap in de Eredivisie was de Allerhoogste er nog niet helemaal uit. Aan de andere kant: de formatie in Nederland mag ook wel even wat langer duren en wat de Nederlandse inzending bij het Eurovisie Songfestival betreft: het dreigde even verkeerd te gaan, maar door de televoting vanuit Oost-Europa flink te beïnvloeden had God er toch voor gezorgd dat OG3NE doorging naar de finale.'

Wat God precies is weet ik niet, maar in ieder geval niet een almachtige regelneef.

Uiteindelijk besloot de Ierse politie Stephen Fry niet te vervolgen. Ze konden niet voldoende mensen vinden die zich beledigd voelden door de uitspraken van Fry. Ik moest vreselijk lachen toen ik dit las. Heb je een keer een aanklacht, haalt iedereen zijn schouders op.

Het lachen verging mij snel toen ik las over het lot van die christelijke gouverneur van Jakarta.

Ahok zei tijdens een campagnebijeenkomst dat de Koran moslims niet verbiedt om op een niet-moslim te stemmen. Gevolg: heel veel protesten, een verkiezingsnederlaag en dus nu twee jaar de cel in. Waarschijnlijk hebben politieke motieven een rol gespeeld en heeft het feit dat hij tot de Chinese minderheid van Indonesië behoort niet geholpen, maar ook de schouders van conservatieve Indonesische moslims wilden niet mee werken. Indonesië of Ierland, het maakt nogal een verschil.

Godslastering heeft niks met God, of met het beledigen van Hem te maken. Uiteindelijk draait het om het incasseringsvermogen van Zijn volgelingen.

En nog iets - ik begeef me op glad ijs. Als ik me God probeer voor te stellen, wat dus niet kan (een mysterie past niet op een A4tje), maar goed, als ik het probeer, dan kan ik me niet voorstellen dat God zich iets gelegen laat liggen aan een acteur in Ierland of een gouverneur in Indonesië.

Leer mij God kennen.

 

Deze column verscheen eerder in Trouw van 13 mei 2017. 

Geschreven op: 18-7-2017

Lees volledig bericht.
 
 

Meer blogs: 1 ... - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - ... 72

Agenda

De nieuwe paus

'Habemus papam!' schalde er op 13 maart over het majestueuze Sint-Pietersplein in Rome. Paus Franciscus is zijn naam, maar wat weten we nu eigenlijk over de nieuwe opvolger van Petrus?

Lees meer..
Vaticaan op YouTube