Belangrijkste christelijke feest werd 'lentefeest

Het was een verwarrende week. Die begon op Palmzondag, toen in twee Koptische kathedralen in Egypte meer dan veertig mensen om het leven kwamen bij twee zelfmoordaanslagen die werden opgeëist door de terreurgroep Islamitische Staat. De schok was aanvankelijk groot, maar het nieuws verdween ook al weer redelijk snel uit het systeem. Net zo snel als bamboe het spijsverteringskanaal van de reuzenpanda's passeert. Van al dat goddelijke, speciaal voor hen gekweekte voedsel, komt tachtig procent onverteerd in de ontlasting van deze obese beren terecht.

Verdere verwarring: op woensdag zette ik de televisie aan en zag ik rijen dik mensen staan die keken naar iets glinsterends dat langskwam rijden. Ik dacht: hebben ze 'The Passion' een dag vervroegd? Het bleek te gaan om een vrachtwagen met twee pandaberen erin. Heel Rhenen was ervoor uitgelopen.

Op dat moment zaten we al in die andere grote verwarring. Ik heb het over het bericht dat woensdag op de voorpagina van het AD stond. Protestantse en rooms-katholieke scholen in Den Haag zouden het christelijk karakter van hun paasvieringen aanpassen om ouders van islamitische leerlingen te behagen. Op de protestantse school O3 zou bij de 'paaswandeling' het bovenste deel van het kruis dat de kinderen dragen worden afgebroken als islamitische kinderen niet met een christelijk symbool willen rondlopen.

Geert Wilders sprak van 'zelfislamisering in optima forma' en twee VVD-Kamerleden stelden Kamervragen. Ze vroegen zich af of er sprake was van zelfcensuur door de scholen of dat er druk was uitgeoefend door leerlingen en ouders om de festiviteiten met Pasen af te zwakken. Even vroeg ik me af of de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid het dreigingsniveau nog zou opschalen. Ik keek eens rond in de stad waar ik woon. Alles zag er rustig uit. De narcissen stonden er mooi bij, al waren sommigen al uitgebloeid. Een supermarkt bij mij in de buurt liet weten dat er zowel op Paaszondag en Paasmaandag ongelimiteerd boodschappen konden worden ingeslagen.

Al snel ontkenden de betrokken schoolbesturen dat er van wat voor aanpassing dan ook sprake was. "Op de scholen wordt gewoon hetzelfde paasontbijt gegeten als altijd en wordt het paasverhaal verteld", laat een koepel van christelijke scholen uit Den Haag en omgeving weten aan Hart van Nederland.

Zo, daar ging weer een bericht door het spijsverteringsorgaan van de nieuwsconsument. Veel interessanter was de algehele verontwaardiging die uit bepaalde kringen weer eens het luchtruim koos. Want laten we wel wezen: dat paasfeest is in ons land toch al lang van karakter veranderd doordat simpelweg steeds minder mensen geloven dat Jezus door zijn lijden, sterven en verrijzenis, ons heeft verlost. Het belangrijkste christelijke feest is voor een overgroot deel van de Nederlandse bevolking geworden tot een 'lentefeest', 'feest van hoop' en 'het-is-eindelijk-weer-om-buiten-te-spelen-feest'. Alles komt samen in een nieuw heilig ritueel waarin we elkaar op Paaszondag ontmoeten: de brunch.

Eigenlijk ben ik ontzettend tolerant. Ik neem zelfs mijn eigen mening serieus. Maar is het, in het licht van deze smakelijke, maar uiteindelijk verdunde soep die het paasfeest geworden is, wel eerlijk om van bijzondere scholen te verwachten dat ze aloude paastradities door al die verschillende strotten duwen?

Uiteindelijk kwam ik pas tot rust bij een uitvoering van de Johannes-Passion. De zaal was vol, de gemiddelde leeftijd aan de hoge kant. Het kon niet anders of hier zaten mensen die in hun jeugd alleen nog complete palmpasenstokken hadden meegemaakt. Hoe bitterzoet klonk het openingskoor.

Heer, onze Heerser, wiens roem

in alle landen heerlijk is!

Toon ons door uw lijden

dat Gij, de ware Zoon van God

te allen tijde,

ook in de uiterste onaanzienlijkheid,

verheerlijkt bent.

Na afloop was er een applaus dat minutenlang duurde. 'Over veertig jaar weet niemand meer waarover dit gaat', dacht ik somber. Gewoon geen kennis meer van dit oerverhaal.

Deze voortschrijdende dementie leek me nou eerder aanleiding tot Kamervragen dan welke vermeende afzwakking van wat voor traditie dan ook.

 

Deze column verscheen eerder in Trouw van 15 april 2017.

Geschreven op: 18-7-2017

Lees volledig bericht.
 

Een gifgasaanval en een zieke tante

Eigenlijk had ik hier willen schrijven over de nieuwe bisschop van Groningen-Leeuwarden, Ron van den Hout. Over hoe zijn benoeming tot stand kwam en over het machtsspel rond het bisdom met het kleinste aantal katholieken van ons land. Maar er kwam wat tussen, om precies te zijn twee dingen. Zaken die zo op het eerste gezicht ver van elkaar staan, maar voor mij alles met elkaar te maken hebben: een gifgasaanval en een zieke tante.

Bij die gifgasaanval op Khan Sheikhoun in Syrië vielen 72 doden, onder wie twintig kinderen. Het is een mooi gecomponeerd woord 'gif-gas-aan-val', maar een met 'n gruwelijke lading.

Zoals columniste Sheila Sitalsing woensdag in de Volkskrant schreef zijn oorlogsgruwelen van alle tijden. "Nieuw is dat oorlogsmisdaden mede dankzij firma's als Apple, Samsung, Twitter en Facebook uitstekend gedocumenteerd en onmiddellijk verspreid worden", gaat ze verder.

En zo zat ik ook op mijn telefoon te kijken naar kinderen die met een voor hun leeftijd veel te groot zuurstofmasker in leven worden gehouden. Ook ik keek naar Abdul Hamid Youssef met zijn dode tweeling in zijn armen. Ik noem hun namen hier zodat u ze nog één keer hardop voor kunt lezen. Wilt u dat even doen?

Ahmed en Aya.

Samen met hun vader vormen ze een nieuwe Pietà.

Ze kwamen bij me binnen en ze gaan niet meer weg. Toch lijkt die gif-gas-aan-val meer met mij te doen dan vergelijkbare gebeurtenissen uit het verleden. Als je dit soort gruwelijkheden tenminste met elkaar kan vergelijken. De reden daarvoor - u wacht er al op, zie ik - is mijn zieke tante. Het is een hartverscheurende wereld en zij maakt de wond nog schrijnender.

Een uur hiervandaan woont ze. Ik zie haar liggen in haar kamer waarvan de inrichting getuigt van een leven dat nauwelijks meer bestaat. De meubels staan er - om met de dichter Leo Vroman te spreken - 'ernstig en helemaal verdiept in hun dood'. Het bed is laag gezet zodat als ze eruit valt de verwondingen mee kunnen vallen. Haar lichaam wordt langzaam gesloopt. Gelukkig is er de televisie met 'BinnensteBuiten' en 'Podium Witteman'. Daar geniet ze nog intens van.

Af en toe wisselt ze de huidige wereld in voor een andere die om de hoek ligt, maar tegelijkertijd eindeloos ver weg lijkt. Wij noemen het waan, maar zij weet wel beter. En wij staan bij haar, aan de rand van de afgrond. We staan er zoals diezelfde Leo Vroman in een van zijn laatste gedichten schreef:

Dinsdag, 21 januari 2014

Onze hartsvrienden en vriendinnen

houden ons keihard in de gaten;

ze weten hoe ons leven staat en

wegloopt van buiten naar van binnen.

Zie dus maar en voel dus maar

hoe jouw wereld eindigt bij me,

al mijn geheimen

zijn openbaar.

Het lijkt wel of mijn tante de hele dag met me mee kijkt. Ze maakt de barsten in de wereld groter. En ook de mooie dingen maken meer indruk. De oorlog in Syrië, de hongersnood in Somaliland, mannen die hand in hand lopen uit protest. Ze vergroot het allemaal uit. Als een extra zintuig dat bezit van mij heeft genomen.

Ik zit op de bank en kijk nogmaals naar de foto van de vader met zijn dode tweeling. De kinderen moeten al begraven zijn. Volgens de laatste berichten ligt de vader nu in het ziekenhuis. Hij heeft ook zijn vrouw verloren en nog talloze andere familieleden. Ik zet de televisie aan en hoor de stem van een andere door mij geliefde dichter, Remco Campert, over beelden van een zonnig Vondelpark heen. Even schiet ik vol. Dan kijk ik naar buiten. Twee jongentjes voetballen op straat. Een buurmeisje fietst vrolijk langs.

Nog ruim een week en dan is het Pasen.

En morgen wordt mijn tante, de beste tante van de hele wereld, 91 jaar oud.

We gaan om haar heen staan en zullen het leven vieren.

We kunnen niet anders.

 

Deze column verscheen eerder in Trouw van 8 april 2017. 

Geschreven op: 18-7-2017

Lees volledig bericht.
 

Danny Blind was kansloos in volksgericht

Toen bondscoach Danny Blind vorige week zondag na de nederlaag tegen Bulgarije in een bus stapte die hem naar het vliegveld van Sofia zou brengen, zat ik in de kerk. Het was de vierde zondag van de Veertigdagentijd, ook wel bekend als 'zondag Laetare'. Laetare is Latijn voor 'Verheug u'. De vreugde geldt het Paasfeest dat alsmaar dichterbij komt. Normaal draagt een priester in de vastentijd een paars kazuifel, maar op zondag Laetare is hij in het roze. Het licht van de Verrezen Christus is zogezegd al zichtbaar. Paars wordt roze. En uiteindelijk wordt alles blinkend wit.

Maar dat gold op dat moment niet voor Danny Blind.

Hij wist dat hij ontslagen zou worden. Het was aan hem te zien, zag ik later op een foto. 'Een strakke kop' heet dat in voetbaljargon. Het volk had massaal met de duim naar beneden gewezen en Blind was kansloos. Daar zat hij - inmiddels in een Nederlandse bus, net geland op Schiphol, met zijn strakke kop.

In Utrecht was het tijd voor de Dienst van het Woord. De eerste lezing was genomen uit het eerste boek Samuël, de tweede uit de brief van Paulus aan de christenen van Efese. Kijk dat was al wat dichter in de buurt van Sofia. "En alles wat verhelderd wordt, is zelf 'licht' geworden", hoorde ik de lector zeggen. En toen kwam het evangelie, zelden was dat zo op zijn plaats dan op deze zondag Laetare van het jaar 2017. De passage ging over Jezus die een blinde geneest. De leerlingen vragen aan Jezus: " 'Rabbi, wie heeft gezondigd, hijzelf of zijn ouders, dat hij blind geboren werd?' Jezus antwoordde: 'Noch hij, noch zijn ouders hebben gezondigd, maar de werken Gods moeten in hem openbaar worden."

Ik dacht aan de bondscoach in die bus in Sofia. Van God en iedereen verlaten. De kenners op televisie en volgens een razendsnelle volkstelling ook een groot deel van de Nederlanders, vonden dat hij als het ging om het verrichten van goede werken had gefaald. Een volksgericht was het gevolg. Keihard, onbarmhartig, blind van woede.

Ik dacht aan de Luigi Scrosoppi, de patroonheilige van de voetballers. Hij leefde in het Italië van de negentiende eeuw en ontfermde zich over kansloze jeugd. Bij uitstek geschikt dus om ons het huidige Nederlands elftal bij te staan. Kon hij niks doen?

Blind werd die zondagavond inderdaad ontslagen. In de dagen erna las ik commentaren in de krant. Hij was dom geweest, of beter nog naïef door vast te houden aan een te offensieve speelwijze. Te offensief voor de kwaliteit van de spelers die voorhanden was. Wat deed Blind, ook volgens deze krant? Hij maakte vanaf het begin 'Nederlandse' opstellingen 'met drie aanvallers, ook als ze niet van het vereiste niveau zijn, en zonder versteviging elders'.

U begrijpt: we hebben hier niet te maken met een geoliede machine, maar met een pand dat op instorten staat.

Maar ook de spelers gaan niet vrijuit. Neem nou het duo Strootman en Wijnaldum (voor al uw voetbalproducten). Weer deze krant: "Zij spelen in Italië en Engeland en met de onuitroeibare Nederlandse ziekte van zelfoverschatting was gedacht dat Oranje daarmee toch alweer een middenveld van enig gewicht had." Het stuk op pagina 14 van de maandagkrant eindigt met een keiharde conclusie: "Nee, het Nederlandse voetbal moet zelf op de blaren zitten - blaren door al die jaren van eigenwijsheid als zweren zo groot."

Dat is bijbelse taal.

Zelfoverschatting is onze nationale ziekte. Want niet alleen Blind en die andere goedbetaalde weldoeners in oranje waren het zicht op de realiteit kwijt, wij zijn allemaal naïef geweest. We dachten dat we goed waren, dat we mee konden met de 'grote jongens'. En als dat onverhoopt niet mocht lukken, dan zou Danny Blind wel voor een wonder zorgen? En nu hij is verdreven , denken we dat het met een nieuwe Danny Blind allemaal goed komt. Ach, ijdel geloof van ons .

Ik blader nog eens terug in mijn missaal en lees het eind van de evangelielezing van deze zondag Laetare. "Enkele Farizeeën die bij Hem stonden, hoorden dit en zeiden tot Hem: 'Zijn ook wij soms blind?' Jezus antwoordde : 'Als gij blind waart, zoudt gij geen zonde hebben, maar nu gij zegt: wij zien, blijft uw zonde.'"

 

 

Deze column verscheen eerder op 1 april 2017. 

Geschreven op: 18-7-2017

Lees volledig bericht.
 
 

Meer blogs: 1 ... - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - ... 71

Agenda

De nieuwe paus

'Habemus papam!' schalde er op 13 maart over het majestueuze Sint-Pietersplein in Rome. Paus Franciscus is zijn naam, maar wat weten we nu eigenlijk over de nieuwe opvolger van Petrus?

Lees meer..
Vaticaan op YouTube