Een gifgasaanval en een zieke tante

Eigenlijk had ik hier willen schrijven over de nieuwe bisschop van Groningen-Leeuwarden, Ron van den Hout. Over hoe zijn benoeming tot stand kwam en over het machtsspel rond het bisdom met het kleinste aantal katholieken van ons land. Maar er kwam wat tussen, om precies te zijn twee dingen. Zaken die zo op het eerste gezicht ver van elkaar staan, maar voor mij alles met elkaar te maken hebben: een gifgasaanval en een zieke tante.

Bij die gifgasaanval op Khan Sheikhoun in Syrië vielen 72 doden, onder wie twintig kinderen. Het is een mooi gecomponeerd woord 'gif-gas-aan-val', maar een met 'n gruwelijke lading.

Zoals columniste Sheila Sitalsing woensdag in de Volkskrant schreef zijn oorlogsgruwelen van alle tijden. "Nieuw is dat oorlogsmisdaden mede dankzij firma's als Apple, Samsung, Twitter en Facebook uitstekend gedocumenteerd en onmiddellijk verspreid worden", gaat ze verder.

En zo zat ik ook op mijn telefoon te kijken naar kinderen die met een voor hun leeftijd veel te groot zuurstofmasker in leven worden gehouden. Ook ik keek naar Abdul Hamid Youssef met zijn dode tweeling in zijn armen. Ik noem hun namen hier zodat u ze nog één keer hardop voor kunt lezen. Wilt u dat even doen?

Ahmed en Aya.

Samen met hun vader vormen ze een nieuwe Pietà.

Ze kwamen bij me binnen en ze gaan niet meer weg. Toch lijkt die gif-gas-aan-val meer met mij te doen dan vergelijkbare gebeurtenissen uit het verleden. Als je dit soort gruwelijkheden tenminste met elkaar kan vergelijken. De reden daarvoor - u wacht er al op, zie ik - is mijn zieke tante. Het is een hartverscheurende wereld en zij maakt de wond nog schrijnender.

Een uur hiervandaan woont ze. Ik zie haar liggen in haar kamer waarvan de inrichting getuigt van een leven dat nauwelijks meer bestaat. De meubels staan er - om met de dichter Leo Vroman te spreken - 'ernstig en helemaal verdiept in hun dood'. Het bed is laag gezet zodat als ze eruit valt de verwondingen mee kunnen vallen. Haar lichaam wordt langzaam gesloopt. Gelukkig is er de televisie met 'BinnensteBuiten' en 'Podium Witteman'. Daar geniet ze nog intens van.

Af en toe wisselt ze de huidige wereld in voor een andere die om de hoek ligt, maar tegelijkertijd eindeloos ver weg lijkt. Wij noemen het waan, maar zij weet wel beter. En wij staan bij haar, aan de rand van de afgrond. We staan er zoals diezelfde Leo Vroman in een van zijn laatste gedichten schreef:

Dinsdag, 21 januari 2014

Onze hartsvrienden en vriendinnen

houden ons keihard in de gaten;

ze weten hoe ons leven staat en

wegloopt van buiten naar van binnen.

Zie dus maar en voel dus maar

hoe jouw wereld eindigt bij me,

al mijn geheimen

zijn openbaar.

Het lijkt wel of mijn tante de hele dag met me mee kijkt. Ze maakt de barsten in de wereld groter. En ook de mooie dingen maken meer indruk. De oorlog in Syrië, de hongersnood in Somaliland, mannen die hand in hand lopen uit protest. Ze vergroot het allemaal uit. Als een extra zintuig dat bezit van mij heeft genomen.

Ik zit op de bank en kijk nogmaals naar de foto van de vader met zijn dode tweeling. De kinderen moeten al begraven zijn. Volgens de laatste berichten ligt de vader nu in het ziekenhuis. Hij heeft ook zijn vrouw verloren en nog talloze andere familieleden. Ik zet de televisie aan en hoor de stem van een andere door mij geliefde dichter, Remco Campert, over beelden van een zonnig Vondelpark heen. Even schiet ik vol. Dan kijk ik naar buiten. Twee jongentjes voetballen op straat. Een buurmeisje fietst vrolijk langs.

Nog ruim een week en dan is het Pasen.

En morgen wordt mijn tante, de beste tante van de hele wereld, 91 jaar oud.

We gaan om haar heen staan en zullen het leven vieren.

We kunnen niet anders.

 

Deze column verscheen eerder in Trouw van 8 april 2017. 

 
 

Agenda

De nieuwe paus

'Habemus papam!' schalde er op 13 maart over het majestueuze Sint-Pietersplein in Rome. Paus Franciscus is zijn naam, maar wat weten we nu eigenlijk over de nieuwe opvolger van Petrus?

Lees meer..
Vaticaan op YouTube